Zegarek z tachymetrem pozwala odczytać średnią prędkość na znanym odcinku, najczęściej 1 kilometra lub 1 mili. Do pomiaru potrzebujesz chronografu, czyli funkcji stopera. Uruchamiasz go na początku trasy, zatrzymujesz na końcu, a wskazówka pokazuje wynik na skali tachymetrycznej.
Jak używać tachymetru krok po kroku?
Najprościej mierzyć prędkość na odcinku dokładnie 1 km. Skala może znajdować się na bezelu, zewnętrznym pierścieniu tarczy albo pod szkłem. Przed pomiarem sprawdź, czy jest opisana w km/h, mph lub innej jednostce.
Nie obsługuj chronografu podczas prowadzenia samochodu ani innego pojazdu. Pomiar wykonaj jako pasażer albo na bezpiecznym, zamkniętym odcinku, gdzie nie musisz odrywać uwagi od drogi.
Aby zmierzyć średnią prędkość, wykonaj następujące czynności:
- Wyznacz odcinek pomiarowy o znanej długości, na przykład 1 km.
- Wyzeruj chronograf, jeśli wskazówka nie znajduje się na pozycji początkowej.
- Uruchom stoper dokładnie w momencie minięcia punktu startowego.
- Zatrzymaj chronograf po pokonaniu całego odcinka, dokładnie w punkcie końcowym.
- Odczytaj wartość wskazaną przez wskazówkę sekundową na skali tachymetrycznej.
Jeśli pokonanie 1 km zajęło 30 sekund, wskazówka wskaże około 120 km/h. Jest to średnia prędkość na całym odcinku, a nie chwilowa prędkość w konkretnym momencie.
Jak odczytać wynik ze skali?
Skala tachymetryczna przelicza czas przejazdu na prędkość dla ustalonego dystansu. Przy odcinku 1 km nie musisz wykonywać dodatkowych obliczeń. Wystarczy odczytać liczbę, przy której zatrzymała się wskazówka chronografu.
| Czas (s) | Prędkość (km/h) |
|---|---|
| 20 | 180 |
| 30 | 120 |
| 40 | 90 |
| 45 | 80 |
| 60 | 60 |
Wartości wynikają z prostego przeliczenia: 3600 sekund, czyli liczba sekund w godzinie, dzieli się przez czas przejazdu w sekundach. Zegarek wykonuje to przeliczenie za Ciebie, ponieważ odpowiednie liczby są już naniesione na skali.
Co zrobić przy krótszym dystansie?
Tachymetr jest wyskalowany dla określonego dystansu, zwykle 1 km lub 1 mili. Możesz jednak użyć go także na krótszym odcinku, pod warunkiem że uwzględnisz jego proporcję względem pełnej jednostki.
Przykładowo, jeśli mierzysz 100 m, czyli jedną dziesiątą kilometra, a chronograf wskazuje na skali 180, podziel tę wartość przez 10. Średnia prędkość wynosi wtedy 18 km/h. Przy dystansie 200 m wynik ze skali należy podzielić przez 5.
Jakie warunki są potrzebne do pomiaru?
Odczyt będzie sensowny tylko wtedy, gdy pomiar wykonasz według kilku zasad:
- Chronograf musi działać i mieć wskazówkę, którą można zatrzymać po pokonaniu odcinka.
- Długość trasy musi być znana, na przykład 1 km, 1 mila lub krótszy odcinek przeliczony proporcjonalnie.
- Prędkość powinna być możliwie stała, ponieważ wynik oznacza średnią z całej trasy.
- Jednostka na skali musi odpowiadać mierzonemu dystansowi, na przykład km/h przy pomiarze w kilometrach.
- Zakres skali zwykle obejmuje około 60–500 jednostek, dlatego niższe prędkości wymagają dodatkowych obliczeń.
Gdy pomiar dotyczy czasu dłuższego niż 60 sekund, wskazówka może wyjść poza typowy zakres skali. W takiej sytuacji można zastosować proporcję, zmierzyć krótszy odcinek albo skorzystać z dokładniejszego urządzenia pomiarowego.
Tachymetr czy tachometr?
W zegarku poprawne określenie to tachymetr albo skala tachymetryczna. Jest to podziałka służąca do przeliczania czasu pokonania dystansu na średnią prędkość.
Tachometr w technice motoryzacyjnej oznacza natomiast urządzenie mierzące prędkość obrotową silnika, zwykle w obrotach na minutę, czyli RPM. W języku potocznym słowo „tachometr” bywa używane w odniesieniu do zegarków, ale opisuje inną funkcję niż tachometr silnikowy.
W praktyce potrzebujesz więc zegarka z dwoma elementami: skalą tachymetryczną oraz chronografem. Sama skala bez stopera nie zmierzy czasu, a bez czasu nie da się obliczyć średniej prędkości.
